Bu destan, 1915 yılında, 1. Dünya Savaşı sırasında Van’da yaşanan gerçek bir kahramanlık hikâyesidir. Yaşları 12 ile 17 arasında değişen 120 çocuk, cephedeki askerlere cephane ulaştırmak için dondurucu kış şartlarında yola çıktı. Görevlerini başarıyla tamamladılar fakat birçoğu dönüş yolunda şehit oldu.
Tarih bazen büyük komutanların, büyük savaşların ve büyük zaferlerin hikâyesi olarak anlatılır. Oysa bazı anlar vardır ki tarihin en ağır yükünü omuzlayanlar ne generallerdir ne de ordular… Bazen o yük, henüz çocuk sayılacak yaşta kahramanların omuzlarına biner. İşte Vanlı 120 çocuğun hikâyesi de böyle bir destandır.
VAN’DA 120 KAHRAMAN ÇOCUK ANILDI
Van'da, 1. Dünya Savaşı sırasında Hoy Cephesi'ndeki askerlere erzak ve cephane taşıyan, dönüş yolunda tipi nedeniyle büyük bölümü şehit olan "120 kahraman çocuk" anıldı. İl Milli Eğitim Müdürlüğünce düzenlenen anma programı için Kazım Karabekir Caddesi'nde bir araya gelen öğrenci ve öğretmenler, Türk bayraklarıyla Kurtuluş Parkı'ndaki 120 Çocuk Anıtı'na kadar yürüdü. Saygı duruşu ve İstiklal Marşı'nın okunmasının ardından şehitler için dua edildi.
İki Nisan Anadolu Lisesi Tarih Öğretmeni Pınar Çağla Fidan, burada yaptığı konuşmada, 1. Dünya Savaşı'nda Hoy cephesine erzak ve cephane taşıyan Vanlı 120 kahraman çocuğun ortaya koyduğu fedakârlığın unutulmaması gerektiğini söyledi. 1. Dünya Savaşı sırasında yurdun her yerinde olduğu gibi Van ve çevresinde de şiddetli çatışmaların yaşandığını anlatan Fidan, şunları kaydetti:
"Bu esnada Hoy cephesinden bir haber gelir. 'Erzak ve fişeğimiz tükendi, acele cephaneye ihtiyacımız var.' Fakat cepheye erzak ve cephane taşıyacak kimse kalmamıştır. Eli silah tutan herkes cephededir. Cepheye erzak ve cephane taşıma görevi cesur Vanlı çocuklara düşer. Zaman kaybetmeden hazırlıklar başlar. 12-17 yaşında öğrencisi bulunan tüm okullara haber gönderilir. Kısa süre içinde yaşları küçük yürekleri büyük 120 çocuk bu göreve gönüllü olur. 2 öğretmen ve 18 asker de kafileye katılır."
Zorlu kış şartlarına rağmen görevlerini başarıyla yerine getiren çocukların dönmek için yola çıktıklarını belirten Fidan, "Kar yağışı başlar. Çocuklar ailelerine kavuşabilmenin özlemi ve heyecanıyla yürürler. Kar ve tipide adım atmak imkânsızlaşır. Çocuklar korku ile birbirlerine sarılırlar. Zaman geçtikçe yol uzar, umutlar tükenir. Dondurucu soğukta savunmasız ve çaresiz kalan çocukların büyük bölümü kar ve soğuğa teslim olur. Vatanı için can veren çocuklarımız kahramanlıklarıyla adlarını tarihe yazdırmıştır." diye konuştu.
Konuşmanın ardından Vali ve Büyükşehir Belediye Başkan Vekili, İl Milli Eğitim Müdürü, öğretmen ve öğrenciler, görevlerini tamamladıktan sonra dönüş yolculuğunda tipiye yakalanarak büyük bölümü şehit olan "120 kahraman çocuk" anısına anıta karanfil bıraktılar.
120 KAHRAMAN ÇOCUĞUN DESTANSI HİKÂYESİ
Yıl 1915… Dünya, insanlık tarihinin en büyük felaketlerinden biri olan I. Dünya Savaşı’nın içindedir. Van ve çevresi de savaşın en çetin cephelerinden biri haline gelmiştir. Osmanlı Devleti doğuda Rus ordularına karşı büyük bir mücadele vermektedir. Cephede savaşan askerlerin en büyük ihtiyacı ise cephanedir. Fakat yollar karla kaplıdır, ulaşım neredeyse imkânsızdır. İşte tam bu sırada tarihe geçecek bir karar alınır.
Van’da bulunan askerî birliklerin cephaneye ihtiyacı vardır ve bu mühimmatın cepheye ulaştırılması gerekmektedir. Ancak savaşta yetişkin erkeklerin büyük kısmı cephededir. Bu zor görevi üstlenecek olanlar ise yaşları 12 ile 17 arasında değişen 120 çocuk olur.
Henüz hayatlarının baharında olan bu çocuklar, vatanın içinde bulunduğu zor durumu görmezden gelmez. Ailelerinden, annelerinden, köylerinden ayrılarak uzun ve zorlu bir yolculuğa çıkarlar. Amaçları, cephaneyi güvenli şekilde cepheye ulaştırmaktır.
Kış ise bütün sertliğiyle hüküm sürmektedir. Doğu Anadolu’nun dondurucu soğuğu, metrelerce kar, tipi ve fırtına… Bu şartlar yetişkin bir insan için bile zorken, çocuk yaştaki kahramanlar için adeta ölümle yarış anlamına gelmektedir.
BUNA RAĞMEN GERİ DÖNMEYİ DÜŞÜNMEZLER
Cephaneyi teslim etmeyi başarırlar. Görev tamamlanmıştır. Ancak dönüş yolu daha da çetin olacaktır. Çünkü doğanın acımasız yüzü bu küçük kahramanların karşısına dikilmiştir. Vanlı 120 çocuktan büyük bir kısmı dönüş yolunda dondurucu soğukta şehit düşer. Onlar bir savaş meydanında değil; karla kaplı dağ yollarında, vatan için çıktıkları görevde can verirler.
Bu hikâye sadece bir fedakârlık hikâyesi değildir. Bu hikâye bir milletin ruhunu anlatır. Çünkü bir milletin büyüklüğü sadece ordularıyla değil, gerektiğinde çocuklarının bile vatanı için sorumluluk alabilmesiyle ölçülür. Vanlı 120 kahraman çocuk, tarihin sayfalarına altın harflerle yazılmış bir fedakârlığın sembolüdür. Onlar bize şu gerçeği hatırlatır: “Vatan sevgisinin yaşı yoktur.”
Bugün onların hikâyesini anlatmak, sadece geçmişi hatırlamak değil; aynı zamanda geleceğe bir vicdan mirası bırakmaktır. Çünkü bazı kahramanlar büyüyemeden büyür… Ve bazı çocuklar, bir milletin en büyük destanını yazar.
Başta 120 kahraman çocuğumuz olmak üzere tüm şehitlerimizi rahmetle anarken, hepinize sevgi ve saygılarımı yolluyorum. Hoşça kalın ve elbette ki her zaman ve her yerde uyanık kalın. Sevgi ışığınız, kalbiniz rehberiniz olsun.
