USCENTCOM kısaltmasının açılımı, Amerika Birleşik Devletleri Merkez Komutanlığı demektir. 1 Ocak 1983'te kurulmuştur. Adından da anlaşılacağı gibi, USCENTCOM, Avrupa, Afrika ve Hint-Pasifik Komutanlıkları arasında yer alan dünyanın "merkezi" bölgesini kapsayan bir alanda ABD adına faaliyet gösteren askeri bir birliktir.
Amerika Birleşik Devletleri Merkez Komutanlığı (USCENTCOM veya CENTCOM) , ABD Savunma Bakanlığı'nın on bir birleşik muharip komutanlığından biridir. Bu Komutanlıklar şunlardır: Afrika Komutanlığı (USAFRICOM), Merkez Komutanlığı (USCENTCOM), Avrupa Komutanlığı (USEUCOM), Hint-Pasifik Komutanlığı (USINDOPACOM), Kuzey Komutanlığı (USNORTHCOM), Güney Komutanlığı (USSOUTHCOM), Uzay Komutanlığı
(USSPACECOM), Siber Komutanlık (USCYBERCOM), Özel Harekât Komutanlığı (USSOCOM), Stratejik Komutanlık (USSTRATCOM), Ulaştırma Komutanlığı (USTRANSCOM).
İlginç olansa ABD Dünyayı 6 bölgeye bölmüş ve her bölgenin kontrol edilebilmesi ve bu bölgelerde hızlı ve etkin askeri müdahaleler yapabilmek maksadıyla bu bölgelerde komutanlıklar kurmuştur. Afrika Komutanlığı, Merkez (Orta Doğu) Komutanlığı, Avrupa Komutanlığı, Hint-Pasifik Komutanlığı, Kuzey Komutanlığı, Güney Komutanlığı bunlardır.
SORUMLULUK ALANI
1 Ocak 1983 tarihinde kurulmuş olup Hızlı Dağıtım Ortak Görev Gücü / Hızlı Konuşlandırma Müşterek Görev Gücü'nün (RDJTF) önceki sorumluluklarını devralmıştır ve sorumluluk alanı, başta Irak ile Afrika'da Mısır ve Orta Asya'da Afganistan da dâhil olmak üzere Orta Doğu'yu kapsamaktadır.
Bu arada İsrail, Ocak 2021'de Afganistan, Bahreyn, Mısır, İran, Irak, Ürdün, Kazakistan, Kuveyt, Kırgızistan, Lübnan, Umman, Pakistan, Katar, Suudi Arabistan, Suriye, Tacikistan, Türkmenistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Özbekistan ve Yemen dâhil olmak üzere 20 ülkeye daha eklenerek CENTCOM' un 21. ülkesi oldu.
KOMUTANLIK MERKEZİ VE KOMUTANI
Yedi Amerikan bölgesel birleşik muharip komutanlığından CENTCOM, operasyon alanının dışında karargâhı bulunan dört komutanlıktan biridir. Diğer üçü USAFRICOM, USSOUTHCOM ve USSPACECOM' dur. CENTCOM' un ana karargâhı Florida, Tampa'daki MacDill Hava Kuvvetleri Üssü'nde bulunmaktadır. 2002 yılında Katar, Doha'daki Camp As Sayliyah'da bir ileri karargâh kurulmuş ve bu karargâh 2009 yılında Katar'daki Al Udeid Hava Üssü'ndeki bir ileri karargâha taşınmıştır.
8 Ağustos 2025 itibariyle CENTCOM' un komutanı ABD Donanması Amirali Brad Cooper'dır.
CENTCOM GÖREVLERİ VE İCRAATLARI
İran'daki rehine krizi ve Sovyetler Birliği'nin Afganistan'ı işgali zamanında Başkan Jimmy Carter Mart 1980'de Hızlı Konuşlandırma Ortak Görev Gücü'nü (RDJTF) kurdu. Bölgede daha güçlü ve kalıcı bir çözüm sağlamak için Başkan Ronald Reagan, iki yıllık bir süre içinde RDJTF'yi kalıcı birleşik bir komutanlığa dönüştürmek için adımlar attı. İlk adım, RDJTF'yi ABD Hazırlık Komutanlığı'ndan bağımsız hale getirmekti, bunu Ocak 1983'te USCENTCOM'un aktif hale getirilmesi izledi.
USCENTCOM, ABD'nin kalıcı çıkarlarını desteklemek amacıyla bölgesel güvenlik ve istikrarı artırmak için müttefikler ve ortaklarla birlikte askeri operasyonları ve faaliyetleri yönlendirmek ve mümkün kılmaktır. Asli görevleri vatanı savunmak, çatışmayı önlemek ve Çin ile rekabet etmektir.
Komutanlık, 1991'deki Körfez Savaşı'nın Çöl Fırtınası Operasyonu, Afganistan Savaşı ve 2003-2011 yılları arasındaki Irak Savaşı da dâhil olmak üzere birçok askeri operasyonda ana Amerikan varlığı olmuştur. 2015 yılı itibariyle, CENTCOM kuvvetleri öncelikle Afganistan’da, NATO’nun Kararlı Destek Misyonunun bir parçası olan Özgürlük Nöbeti Operasyonu (2015-2021) kapsamında ve 2014'ten beri Irak ve Suriye'de, destek, danışmanlık ve yardım rollerinde görev almıştır.
ABD Merkez Komutanlığı, 90'lı yıllar boyunca Irak'taki operasyonları, özellikle Çöl Fırtınası Operasyonunu ve sonrasında Irak’a yapılan kara harekâtını ve Saddam Hüseyin’in devrilmesi faaliyetlerini icra etmiştir. Orta doğu, Afrika, İran ve Afganistan bölgesindeki bölgesel terörizm tehditlerine karşı da operasyonlar yapmıştır. 11 Eylül 2001'de Amerikan topraklarında gerçekleşen terör saldırıları, Başkan George W. Bush'u uluslararası terörizme karşı savaş ilan etmeye sevk etti. USCENTCOM kısa süre sonra, El Kaide teröristlerini barındıran, terörist eğitim kamplarına ev sahipliği yapan ve Afgan halkını baskı altında tutan Taliban hükümetini Afganistan'dan çıkarmak için Kalıcı Özgürlük Operasyonu'nu başlattı. Bunlara paralel olarak da Somali ve kuzeydoğu Kenya'ya insani yardımları yönetti. Arap Baharı ile başlayan demokratikleşme operasyonlarını da USCENTCOM yönetmiş ve hala bu görevlerine de devam etmektedir. Irak ve Suriye’deki ABD çıkarlarını koruyan askeri birlik işte bu CENTCOM’dur.
Yazıma burada son verirken herkese sevgi ve saygılarımı yolluyorum. Hoşça kalın ve elbette ki her zaman ve her yerde UYANIK KALIN! Sevgi ışığınız, kalbiniz rehberiniz olsun…
