Dr. KERİM VARDAL'DAN DİNLEDİĞİM RİZE TARİHİ HATIRALARI

*RİZENİN UNU­TUL­MAZ KU­YUM­CU­SU AB­DUL­LAH GÖK­ÇAY
*RİZE’DE BU­LU­NAN BİR DEFİNENİN HİKÂYESİ
    Otuz yıl önce Rize Ta­ri­hi üze­ri­ne ça­lış­ma­la­ra baş­lar­ken şuan ara­mız­da ol­ma­yan Vural Kaz­maz, Sü­ley­man Kaz­maz, Ercan Kaz­maz, Yıl­maz Kar­tal ve Dr. Kerim Var­dal’dan büyük ya­rar­lı­lık­lar gör­düm. Hep­si­ni rah­met­le, öz­lem­le, say­gıy­la anı­yo­rum. Dr. Kerim Var­dal çok de­ğer­li bir in­san­dı. He­ye­ca­nı­mı adeta kendi ben­li­ğin­de ya­şa­dı. Bana yol oldu ışık oldu.
O BİR RİZE SEV­DA­LI­SIY­DI
    Op. Dr Kerim Var­dal; 1927 yı­lın­da Rize’de doğdu. 1952-53 yıl­la­rı ara­sın­da Rize Be­le­di­ye Baş­kan­lı­ğı yap­mış olan Ahmet Var­dal’ın oğ­lu­dur. İlk Orta tah­si­li­ni Rize’de Li­se­yi Trab­zon’da ta­mam­la­dı. İstan­bul Tıp Fa­kül­te­si’nden mezun ol­duk­tan sonra Hay­dar­pa­şa Nu­mu­ne Has­ta­ne­si’nde Genel Cer­rah ola­rak görev yaptı. Paris'te L'Ho­pi­tal Foch Has­ta­ne­si’nde göğüs cer­ra­hi­si üze­ri­ne ih­ti­sa­sı­nı ta­mam­la­dı. Uzun yıl­lar Rize’de Dev­let has­ta­ne­sin­de ve özel mu­aye­ne­ha­ne­sin­de Ri­ze­li­le­re hiz­met verdi. İstin­ye Dev­let ve Pen­dik Dev­let has­ta­ne­le­rin­de ça­lış­tık­tan sonra emek­li oldu. 27 Ocak 2019 ta­ri­hin­de ara­mız­dan ay­rıl­dı. Yü­re­ği güzel bir insan, bir Rize sev­da­lı­sıy­dı. Ondan din­le­di­ğim bir olayı ve Rize ku­yum­cu­lu­ğu­nun öncü ismi Ab­dul­lah Gök­çay’ı siz­le­re ak­ta­ra­ca­ğım.
SİRAHOZ’DA ALTIN BUL­DU­LAR
    1939 se­ne­sin­de İstan­bul ba­sı­nın­da büyük yan­kı­la­ra sebep olan ve gün­ler­ce flaş ha­ber­ler sü­tun­la­rı­nı bi­raz­da şi­şi­ri­le­rek dol­du­ran bu olay Rize’de ger­çek­leş­miş­tir. Rize'nin Si­ra­hoz (Ço­rap­çı­lar) ma­hal­le­sin­den iki kar­deş bah­çe­le­rin­de inek ot­la­tır­ken bir­kaç altın bul­du­lar. Ka­zı­ya devam edin­ce eski bir ki­li­se­nin bah­çe­sin­de­ki me­zar­lar­dan bi­ri­nin altın mü­cev­he­rat­la dolu ol­du­ğu­nu gör­dü­ler. Küçük par­ça­la­rı kim­se­ye çak­tır­ma­dan pi­ya­sa­da boz­dur­du­lar. Fakat büyük par­ça­la­rı ne ya­pa­cak­lar? Bu iş için şeh­rin ileri gelen ku­yum­cu­la­rın­dan Ab­dul­lah Gök­çay'dan fay­da­lan­ma­yı dü­şün­dü­ler.
RİZE KU­YUM­CU­LU­ĞU­NUN ÖNCÜ İSMİ
    Ab­dul­lah Gök­çay küçük yaşta Batum’da, Rize'den gitme bir Rum ku­yum­cu­nun ya­nı­na çırak ola­rak gir­miş ve ora­dan bu mes­le­ği öğ­re­ne­rek 1935 se­ne­sin­de Rize'de yer­leş­miş­tir. Mes­le­ği­nin ehli, iyi ah­lâk­lı, doğru ve na­mus­lu iyi­lik­se­ver bir in­san­dı. Bugün Rize'deki ku­yum­cu­la­rın büyük bir kısmı onun öğ­ren­ci­le­ri­nin öğ­ren­ci­le­ri­dir. Rize ilin­de çok se­vi­len Ku­yum­cu Mer­hum Erol Gök­çay’ın ba­ba­sı­dır. . Mes­le­ği­ni kim­se­den kıs­kan­maz, her bil­di­ği­ni öğ­ret­mek­ten haz du­yar­dı. Ye­tiş­tir­di­ği ku­yum­cu­lar­dan ken­di­si­ni rah­met­le an­ma­yan yok­tur.
AZ KAL­SIN İYİLİĞİNİN KUR­BA­NI OLU­YOR­DU
    Ne var ki 1939 se­ne­sin­de bu iyi­lik seven insan az kal­sın iyi­li­ği­nin kur­ba­nı olu­yor­du. De­fi­ne­yi bu­lan­lar Rusya'dan ge­tir­dik­le­ri­ni ileri sü­re­rek İstan­bul'daki ku­yum­cu­lar için Ab­dul­lah Gök­çay'ın yar­dım is­te­di­ler. Ne yazık ki İstan­bul’a ayak basar bas­maz Top­ha­ne’de polis ve ga­ze­te­ci­ler­le kar­şı­laş­tı­lar. Zira Rize'den ihbar edil­miş­ler­di. Mah­ke­me mü­cev­he­ra­tın bir kıs­mı­nı ha­zi­ne­ye verdi. Hem­şe­ri­le­ri­mi­ze kalan kıs­mın­dan bir kilo ağır­lı­ğın­da­ki som altın tas ile bir te­le­fon ahi­ze­si bü­yük­lü­ğün­de altın çubuk ve el­ler­le ya­pıl­mış olan at ara­ba­sı­nı bu­gün­kü Kâzım Ka­ra­be­kir Cad­de­si’nde halka gös­ter­miş­ler­dir. İstan­bul’daki an­ti­ka­cı­la­rın tah­mi­ni­ne göre bu eser­ler Pon­tus İmpa­ra­tor­lu­ğu dev­rin­de Atina’da iş­le­ne­rek Rize'deki ki­li­se­le­re he­di­ye edil­miş­ler­dir. Şimdi kim bilir hangi an­ti­ka­cı­nın vit­ri­ni­ni süs­le­mek­te­dir­ler. Bu ve­si­ley­le; Op. Dr Kerim Var­dal’ı, Ku­yun­cu Ab­dul­lah ve oğlu Erol Gök­çay’ı rah­met­le anı­yo­rum.