İsmet KÖSOĞLU


RİZEDE ŞEHİTLİKLERE SAHİP ÇIKILMALI

e-mail: ismetkosoglu53@gmail.com


 Tür­ki­ye Cum­hu­ri­ye­ti­nin ku­rul­ma­sın­da en büyük katkı kan akı­ta­rak can veren şe­hit­le­ri­miz­dir.
Yur­dun bir­çok ye­rin­de Şe­hit­le­ri­miz için unu­tul­ma­ma­la­rı ba­kı­mın­dan güzel anıt­lar ya­pıl­mış.
Rize’de Şe­hit­lik­ler var veya yöre halkı ta­ra­fın­dan öyle bi­li­ni­yor. Şe­hit­lik­le­ri­miz be­lir­ten doğru dü­rüst bel­ge­miz ol­ma­yın­ca anı­tı­mız­da yok ma­ale­sef.
Ri­ze­li Osman Coş­kun isim­li emek­li Tarih öğ­ret­me­ni­mi­zin uzun bir araş­tır­ma so­nu­cu yaz­dı­ğı ‘’Ka­yıt­la­ra Göre Se­fer­ber­lik Şe­hit­le­ri’’ isim­li ki­ta­bı­nı oku­yun­ca dik­ka­ti­mi çekti.
Ki­ta­bın 130.​sahife­sin­de Rize Şe­hit­lik­le­ri yer almış. Bu Şe­hit­lik­ler şun­lar,
Ri­ze-Taş­lı­de­re (As­ko­roz) şe­hit­li­ği, Rus bom­bar­dı­ma­nı so­nu­cu Rize’de ölen as­ker­ler anı­sı­na ol­du­ğu bi­li­nir.
Hem­şin Ali Paşa Şe­hit­li­ği-Hem­şin il­çe­si Ye­ni­köy’dedir. Türbe olup halk ara­sın­da Şehit Paşa ola­rak anıl­mak­ta­dır. Rus­lar­la sa­vaş­ta Hopa do­lay­la­rın­da şe­hit­ler anı­sı­na­dır.
Hem­şin-Gum­di­yan (Kum­di­yan)Şe­hit­li­ği, Kan­tar­lı Köyü ci­va­rın­da­dır. Gum­di­yan da­ğın­da­dır. Bir gurup as­ke­rin bu­lun­du­ğu yer­dir. Halk ta­ra­fın­dan kut­sal­lık izafe edi­lir ve yaz ay­la­rın­da zi­ya­re­te gi­di­lir.
Fın­dık­lı-Or­ta­ba­yır Şe­hit­li­ği. Ye­ni­şe­hit­lik kö­yün­de­dir. Rus­lar ta­ra­fın­dan öl­dü­rü­len şe­hit­le­rin anı­sı­na­dır. Bu Şe­hit­le­rin sa­yı­sı­nın 250-300 ci­va­rın­da ol­du­ğu söy­len­mek­te­dir.
Pazar Şe­hit­li­ği-Pa­za­rın eski adı Haku olan köyün adı gü­nü­müz­de şe­hit­lik­tir. Köyde bu­lu­nan Şehit me­za­rın­dan do­la­yı köye Şe­hit­lik adı ve­ril­miş­tir.
Ça­ye­li Şe­hit­li­ği-Bü­yük köy bel­de­si yolu üze­rin­de bu­lu­nan şe­hit­lik­tir. Rus sa­va­şın­da ölen as­ker­ler anı­sı­na­dır. Ya­kı­nın­da’’ Şe­hit­ler Çeş­me­si’’ ya­zı­sı bu­lu­nan çeşme bu­lun­mak­ta­dır.
Çam­lı­hem­şin meç­hul Asker Şe­hit­li­ği-Çam­lı­hem­şin yolu üze­rin­de Fır­tı­na de­re­si ba­tı­sın­da­dır. Rus har­bin­de köp­rü­yü uçu­ran asker anı­sı­na­dır. Ki­ta­be­sin­de’’1916 yı­lın­da ya­pı­lan 1.​Cihan har­bin­de vatan sa­vun­ma­sı için kendi can­la­rı­nı bu va­ta­nın bö­lün­mez bü­tün­lü­ğü için şehit ol­muş­lar­dır’’ iba­re­si ya­zı­lı­dır.
İkiz­de­re Varda Şe­hit­li­ği- Gü­ney­ce köyü Irmak başı üstü mev­ki­in­de­dir. Rus­lar­la çar­pış­ma da ölen as­ker­ler anı­sı­na­dır.
Yine İkiz­de­re’nin Ye­di­çu­kur Yay­la­sı üze­rin­de’ ’Şe­hit­ler Te­pe­si’’, Manle Yay­la­sı­nın Ka­ra­taş mev­kii ci­va­rın­da’ ’Şe­hit­ler Te­pe­si’ ’Bal­lı­köy (Yu­ka­rı Anzer)’in ‘’Kur­dun Suyu’’ yay­la­sı ci­va­rın­da ‘’Şe­hit­lik’’ adıy­la anı­lan mekân ve me­zar­lar bu­lun­mak­ta­dır.
Rize’de yöre halkı ta­ra­fın­dan yu­ka­rı­da adı geçen yer­ler­de şe­hit­lik ol­du­ğu ka­nı­sı çok ge­çer­li. Dev­let kay­nak­la­rı ve ar­şi­vi yet­ki­li­ler ta­ra­fın­dan de­tay­lı araş­tı­rı­la­rak adı geçen yer­ler­de Şe­hit­le­re ya­kı­şır anıt­lar ve ki­ta­be­ler ya­pıl­ma­lı­dır.