TÜRK ORDUSUNA RİZELİLERİN HEDİYESİ: RİZE TEYYARESİ

 1925­1935 yıl­la­rı ara­sın­da Türk halkı ta­ra­fın­dan or­du­ya top­lam 300 tey­ya­re ba­ğış­lan­dı. Türk Hava Kuv­vet­le­ri’ni güç­len­dir­mek adına, Mus­ta­fa Kemal Ata­türk’ün çağ­rı­sıy­la baş­la­tı­lan kam­pan­ya­ya, ül­ke­nin dört bir ya­nın­dan des­tek ya­ğar­ken, gö­nül­lü genç­ler de el­le­rin­de­ki kum­ba­ra­lar­la kapı kapı bağış top­la­dı.
VECİHİ HÜR­KUŞ RİZE’DE
Tey­ya­re alın­ma­sı için tay­ya­re pi­yan­go­su çe­ki­liş­le­ri­nin de dü­zen­len­di­ği bu dö­nem­de, ha­va­cı­lı­ğın ta­nı­tı­mı için ta­nı­tım uçuş­la­rı gös­te­ri­le­ri de ger­çek­leş­ti­ril­di. İşte bu bağ­lam­da Ve­ci­hi Hür­kuş, Rize se­ma­la­rın­dan sü­zü­le­rek Rize’nin meş­hur fut­bol sa­ha­sı Buhti’nin Düzü’ne indi. Ri­ze­li­ler bu ta­ri­hi güne al­kış­la­rı ve te­za­hü­rat­la­rıy­la eşlik et­ti­ler.
RİZE’DEN BİR UÇAK
Cum­hu­ri­yet’in ilk yıl­la­rın­da ya­pı­lan bu top yekûn bağış kam­pan­ya­sı­na Rize’de bir uçak­la des­tek verdi. 1933 yı­lın­da 36 uça­ğın isim koyma tö­re­ni ger­çek­leş­ti­ril­di. Tö­re­ne Rize Hal­kı­nı tem­si­len ka­tı­lan Ri­ze­li­ler Rize Ya­zı­lı Tay­ya­re­nin önün­de ha­tı­ra fo­toğ­ra­fı çek­tir­di­ler.
TÜRKİYE TURU VE RİZE
Türk Ha­va­cı­lık ta­ri­hi­ne adını altın harf­ler­le yaz­dı­ran Ve­ci­hi Hür­kuş'un, Türk Tay­ya­re Ce­mi­ye­ti adına dü­zen­le­di­ği bi­rin­ci uçuş turu 2 Eylül 1931 ta­ri­hin­de An­ka­ra’dan baş­la­dı. Tur An­ka­ra, Kı­zıl­ca­ha­mam, Ge­re­de, Bolu, Ereğ­li, Zon­gul­dak, Cide, Sinop, Sam­sun, Trab­zon, Of, Rize, Gü­müş­ha­ne, Bay­burt, Su­şeh­ri, Zara, Hafik, Sivas, Şar­kış­la, Ak­dağ­ma­de­ni, Sor­gun, Yoz­gat, Sun­gur­lu, Ka­le­cik’i kap­sı­yor­du. Ve­ci­hi Bey (Hür­kuş), Türk Hava Ku­ru­mu ya­ra­rı­na plan­la­dı­ğı Tür­ki­ye turu kap­sa­mın­da tay­ya­re­si ile her git­ti­ği yerde halka ha­va­cı­lık ko­nu­sun­da kon­fe­rans­lar ve­ri­yor, ha­va­cı­lı­ğın öne­mi­ni an­la­tı­yor­du.
TAY­YA­RESİ RİZE HÜ­KÜ­MET MEY­DA­NI’NDA SERGİLENDİ
Ve­ci­hi Bey’in bu tur kap­sa­mın­da uğ­ra­dı­ğı Rize ilin­de inecek pist ola­rak Buhti’nin Düzü de­ni­len alan se­çil­miş­ti. Ri­ze­li­le­rin yoğun il­gi­si ve te­za­hü­rat­la­rıy­la ta­ri­hi iniş ger­çek­leş­ti­ri­li­yor­du. Bu­ra­dan bir oto­mo­bi­lin üs­tü­ne yer­leş­ti­ri­len Ve­ci­hi Bey’in Tay­ya­re­si Rize Hük­met Mey­da­nı’na ge­ti­ri­li­yor­du. Mey­dan­da ken­di­si­ni gör­mek ve din­le­mek için top­la­nan Ri­ze­li­le­re o güne değin ha­va­cı­lık üze­ri­ne yap­tı­ğı ça­lış­ma­la­rı, ha­va­cı­lı­ğın öne­mi­ni ve Türk Tay­ya­re Ce­mi­ye­ti’nin ça­lış­ma­la­rı­nı an­la­tan bir ko­nuş­ma yaptı.
Ve­ci­hi Hür­kuş’un dü­zen­le­di­ği bu tur­la­rın dü­zen­le­yen Türk Tay­ya­re Ce­mi­ye­ti’nin baş­kan­lı­ğı­nı Rize Mil­let­ve­ki­li Ahmet Fuat Bulca ya­pı­yor­du.
VECİHİ HÜR­KUŞ KİMDİR?
1896 yı­lın­da İstan­bul’da doğdu. I. Dünya Sa­va­şı’nda ya­ra­lan­dık­tan sonra Ye­şil­köy’deki Tay­ya­re Mek­te­bi’ne girdi ve pilot oldu. Ar­dın­dan Türk Hava Kuv­vet­le­ri’ne ka­tıl­dı. Uçak dü­şü­ren ilk Türk tay­ya­re­ci ola­rak ta­ri­he geçti. Rus­la­ra esir düş­tüy­sen de kaç­ma­yı ba­şar­dı. Kur­tu­luş Sa­va­şı’na ka­tı­la­rak, kır­mı­zı şe­rit­li İstik­lal Ma­dal­ya­sı ve TBMM’den üç tak­dir­na­me ka­zan­dı.1923’te Yu­nan­lı­lar­dan ele ge­çi­ri­len mo­tor­lar­dan ya­rar­la­na­rak VECİHİ K-VI adını ver­di­ği ilk Türk uça­ğı­nı imal etti. Fakat ödül bek­ler­ken, izin al­ma­dan uç­tu­ğu için ce­za­ya çarp­tı­rıl­dı. Bunun üze­ri­ne as­ke­ri ha­va­cı­lık­tan ay­rı­la­rak ça­lış­ma­la­rı­na sivil ola­rak devam etti. 1930’da ikin­ci uçağı VECİHİ XIV’ü inşa etti. 1931 yı­lın­da Tür­ki­ye tu­ru­nu ger­çek­leş­tir­dik­ten sonra 1932’de “Ve­ci­hi Sivil Tay­ya­re Mek­te­bi” adlı sivil ha­va­cı­lık oku­lu­nu açtı. İlk sivil uça­ğı­mız VECİHİ XIV, ilk eği­tim ve spor uça­ğı­mız VECİHİ XV ve uçak mo­tor­lu deniz kı­za­ğı VECİHİ SK-X’u üret­ti. 1954 yı­lın­da ise Tür­ki­ye’nin ilk sivil ha­va­yo­lu şir­ke­ti olan Hür­kuş Ha­va­yol­la­rı’nı kurdu. 16 Tem­muz 1969 ta­ri­hin­de vefat etti.
AHMET FUAT BULCA KİMDİR?
1881 yı­lın­da Se­la­nik’te doğdu. Ata­türk’ün ço­cuk­luk ve as­ker­lik ar­ka­da­şı ve Fik­ri­ye’nin da­yı­sı­nın oğ­lu­dur. Harp Okulu me­zu­nu­dur. 3. Tabur 1. Bölük Ku­man­dan­lı­ğı, 3. Ordu Küçük Zabit Okulu Öğ­ret­men­li­ği, Se­la­nik Küçük Zabit Okulu 1. Bölük Ku­man­dan­lı­ğı, Derne Şark Kolu Ko­mu­tan­lı­ğı, Trab­zon Redif Ta­bu­ru Ko­mu­tan­lı­ğı, Bey­ler­be­yi Sa­ra­yı Mu­ha­fız Bölük Ko­mu­tan­lı­ğı, 15. Alay 3.​Tabur Ko­mu­tan­lı­ğı, 24. Alay 3. Tabur Ko­mu­tan­lı­ğı, 1. Tümen Pi­ya­de Tabur Ko­mu­tan­lı­ğı, 24. ve 11. Tümen Ko­mu­tan­lık­la­rı, An­ka­ra Ko­mu­tan­lı­ğı gö­re­vin­de bu­lun­du. 4 Tem­muz 1927 ta­ri­hin­de as­ker­lik­ten emek­li oldu. As­ker­lik mes­le­ğin­den sonra Tay­ya­re Ce­mi­ye­ti Baş­kan­lı­ğı, TBMM 2., 3. ve 4. Dönem Rize, 5. Dönem Çoruh Mil­let­ve­kil­li­ği ve 2. Dönem Di­vân-ı Ri­yâ­set İdare Amir­li­ği yaptı. Kır­mı­zı şe­rit­li İstik­lal Ma­dal­ya­sı sa­hi­bi­dir. Evli ve iki çocuk ba­ba­sı­dır. 14 Eylül 1962 ta­ri­hin­de bir tra­fik ka­za­sın­da öldü. Naaşı, 1988 yı­lın­da An­ka­ra Dev­let Me­zar­lı­ğı­na nak­le­dil­di.
Kay­nak­ça
Ve­ci­hi Hür­kuş Ha­va­lar­da 1915-1925 İstan­bul Ka­na­at Ki­ta­be­vi 1942.
Ve­ci­hi Hür­kuş Bir Tay­ya­re­ci­nin Anı­la­rı: Ya­şan­tı İstan­bul YKY 2000
Meh­met Gür­büz Gürer, Ve­ci­hi Hür­kuş Gök­le­rin Kor­ku­suz Adamı İstan­bul 2008 Tay­ya­re­ci Ve­ci­hi Hür­kuş Mü­ze­si Der­ne­ği Ya­yı­nı No:2